Wat is hooggevoeligheid?

De Amerikaanse psychologe Elaine Aron introduceerde eind vorige eeuw de begrippen "hoogsensitiviteit" en "Highly Sensitive People" (HSP).

Bij hoogsensitieve mensen zijn de zintuigen relatief sterk gevoelig voor prikkels en is de verwerking van de prikkels gedetailleerder en meer intens. Door deze “gave om op te merken” komt er veel van de buitenwereld naar binnen. De buitenwereld trekt aandacht, dringt binnen en beïnvloedt.

Dat kan in twee opzichten lastig zijn. Het kost tijd en energie om al die prikkels en indrukken te verwerken. Tegelijkertijd vraagt het meer moeite om toe te komen aan jezelf, je eigen mening, gevoelens, gedachten: je eigen "binnenwereld”.


"Het was een bevrijding dat Luc precies begreep waar ik het over had."


Welke kenmerken horen bij hooggevoeligheid?

Een kleine greep van eigenschappen waarin hoogsensitieve mensen zich kunnen herkennen (geldt dus niet voor iedereen...):
Je leeft je gemakkelijk in, bent gevoelig voor sferen. Je houdt van schoonheid en subtiliteit. Je voelt je prettig bij een dienende, adviserende of zorgende rol. Je stelt jezelf niet centraal, je bent meegaand. Je kunt goed verbinden.

Als de last vermindert, krijgen je positieve kanten meer de ruimte. Je bent waarschijnlijk nauwkeurig, betrokken, inlevend, zorgzaam. Je houdt ervan om kwaliteit te leveren, doeltreffend te zijn, het liefst op een eerlijke manier. Je bent een verbindende schakel, een goede adviseur en een aangename collega.

De andere kant kan zijn:
Je houdt niet van (onnodige) geluid, fel licht en andere intense prikkels. Je voelt je onbegrepen omdat anderen niet hetzelfde zien/horen/voelen. Je kijkt de kat uit de boom. Je bent gemakkelijk te beïnvloeden, je begrijpt (te?) veel. Je voorkeur voor kwaliteit kan leiden tot perfectionisme, traagheid of instabiliteit.
Je kan van slag raken van bijvoorbeeld kantoortuinen of activiteiten achter elkaar (zonder overgangstijd). Je wordt niet graag getest of beoordeeld. Het is lastig om een structuur te maken en je daaraan te houden en last but not least: je hebt moeite met afscheid nemen, loslaten.


"Ik ben aan de slag gegaan met het uiten van mijn eigen gevoelens en wensen en heb gemerkt dat dit tot positieve resultaten kan leiden. Het lukt mij beter om meer in het moment mijn gevoel te herkennen en te reageren. Ik ben daar heel blij mee."


Is het nou hoogsensitief of hooggevoelig?

Het Engelse "sensitive" wordt in het Nederlands vertaald als "gevoelig". De betekenis van het Nederlandse "voelen" is echter breder dan de zintuigelijke waarneming. We gebruiken "voelen" ook bij emoties (ik voel me blij), intuïtie (ik voel dat ik hier weg moet), sensaties (ik voel een knoop in mijn maag). "Hooggevoeligheid" omvat vanuit deze vertaalslag meer dan "hoogsensitiviteit". Toch worden de begrippen in het alledaagse verkeer vaak door elkaar gebruikt.

Bij HSP coaching worden hooggevoeligheid en hoogsensitiviteit beiden opgevat als het algemene vermogen om veel op te merken en intens te verwerken. Wat jij precies oppikt, hoe je dat verwerkt en wat het met je doet, kan verschillen van een ander. Jouw combinatie van eigenschappen en ervaringen is uniek.